Diyabet & Beslenme

Diyabet ve Beslenme

Tükettiğimiz besinler vücudumuzda esas enerji kaynağımız olan şekere dönüşürler, ve enerji olarak kullanılmak üzere kana geçerler.  Kandaki şeker  düzeyi yükselmeye başladığında sağlıklı bireylerde pankreastan salgılanan insülin hormonu kandaki şekeri toplar ve hücrelere taşır. Diyabetli bireylerde insülin eksik veya etkisiz olduğu için şeker hücre içine giremez  ve kanda miktarı yükselir (HİPERGLİSEMİ).

Diyabet tedavisinde kan şekeri  kontrolünü sağlamak için sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinilmeli. Diyabetli bireylerin yaşam tarzı değişikliğine gitmeleri esas kuraldır. Gün içinde yemeniz gereken öğün sayısı diyabetinizin tipine, aldığınız medikal tedaviye, fiziksel aktivite düzeyinize ve o andaki kan şekeri düzeyinize bağlı olarak değişir.

İnsülin kullanan tip 1 ve tip 2 diyabetlilerin sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve akşam yemeği olarak üç ana öğün öğünler arasında ve gece yatmadan önce üç ara öğün olmak üzere altı öğün beslenmesi gerekir. Bir gün içinde yenilmesi gereken  yiyecekleri gün boyunca yayarak sık ve az yemek yeme alınan öğünden sonra kan şekerinin daha az yükselmesini sağlar. Öğünlerde yenilen yiyeceklerin porsiyon ölçüsünü azaltarak, küçük öğünler halinde yemek yenilmesi fazla kalori alınmasını önleyerek ve açlığı kontrol altına alarak hem kan şekeri kontrolünü sağlar hem de kilo alımını önler. Ayrıca kan kolesterol düzeyindeki yükselmeyide azaltır.

Bilinen en büyük yanlışlardan biri diyabet hastalarının hiç karbanhidrat tüketmemeleri gerektiğidir. Esas olması gereken gün içerisinde alması gereken kalorinin yüzde ellisini karbonhidratlardan  sağlaması gerekir. Dikkat edeceği konu aldığı karbonhidratın türü, zamanı ve miktarıdır. Seçeceği karbonhidratlı besinler kompleks korbonhidratlar dediğimiz gruptan olmalıdır. Peki bunlar nelerdir; yaş ve kuru meyveler, tam buğday unundan yapılmış ekmek, kepekli makarna, bulgur pilavı, çorbalar kan şekerini yavaş yükselten besinlerdir.  Kişinin fiziksel özelliklerine göre bu besinlerin ölçüsü belirlenip öğünlere dağıtılıp her ana öğünde eşit karbonhidrat alımı sağlanır.

Ara öğün diye bahsettiğimiz öğünler aslında küçük atıştırmalıklardır. Ana öğünlerde olduğu gibi tam bir doygunluk hissi beklenmemelidir, sadece bir sonraki öğüne kadar oluşacak açlık hissini bastırmak ve kan şekerinin fazla düşmesini engelleyerek belli bir seviyede tutmak amaçlanır. Ara öğünler için yapılacak seçim insülin veya oral antidiyabetik ilaç kullanan kişiler için farklıdır. Ara öğünler için yapacağınız en iyi seçim ekmek veya ekmek yerine yenilebilecek yiyecekler grubudur. Örneğin 2 galeta veya 4-5 adet şekersiz kepekli bisküvi, bir bardak dolusu yağsız patlamış mısır, yarım pogaca, vb. Bu grup yiyeceklerin yanına düşük yağlı süt, yoğurt, ayran veya peynir gibi protein içeren bir yiyecek ilave ederek ara öğünü kuvvetlendirebilirsiniz.

Taze meyve ve sebzede iyi bir seçim olabilir . Ancak insülin kullanan kişilerin ara öğünde sadece meyve yemeleri her zaman için iyi bir seçim olmayabilir. Ara öğünde tek başına meyve yenilmesinin o andaki kan şekeri düzeyine bağlı olarak öğlen yemeğine doğru oluşabilecek bir hipoglisemi riski yaratabileceği unutulmamalıdır.